Nie zwolnisz mnie. Jestem na urlopie wychowawczym

Nie zwolnisz mnie. Jestem na urlopie wychowawczym

Kilka dni temu jedna z klientek do mnie zadzwoniła o poradę. Zaczęła mniej więcej tak:

K: Mój pracodawca chce mnie zwolnić

Ja: Dlaczego Pani tak uważa?

K: Bo doszły mnie takie słuchy. Kończę macierzyński i chcę iść na wychowawczy i co mam zrobić?

Ja: To zależy, co Pani chce zrobić. Jeżeli iść na wychowawczy to powinna Pani złożyć wniosek do pracodawcy.

K: Ale jak mnie zwolni …

Rozmowa trwała jakieś pół godziny, a jej treść można streścić pytaniem: Czy można zwolnić pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym?

 

CZY WYCHOWAWCZY CHRONI PRACOWNIKA

 

Przepisy prawa pracy określają kategorie pracowników, którzy podlegają rozmaitym Przepisom chroniącym ich przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Najoczywistszym jest zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę z pracownicą w ciąży.

Jednak sytuacja ciąży to nie to samo co macierzyński czy wychowawczy.

Czy zatem ma się czego klientka obawiać?

Z pomocą przychodził art. 186 (8) § 1 kodeksu pracy

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego – do dnia zakończenia tego urlopu.

 

Co to oznacza w praktyce?

Pracownikowi przebywającemu na urlopie wychowawczym pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę.

Od kiedy pracownik jest chroniony?

 

MAGICZNE 21 DNI

 

Przepisy przewidują, że ochrona pracownika przysługuje na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu (art.168 (8) § 3), to wówczas powinien złożyć wniosek.

Taka ochrona przysługuje od chwili złożenia wniosku o taki urlop, jednak nie wcześniej niż 21 od dnia  rozpoczęcia wychowawczego.

Warto pilnować terminu.

W przypadku złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.

Mówiąc prościej.

Jeśli najpierw pracodawcy wręczy ci wypowiedzenie (nawet jeśli go nie podpiszesz), a następnego dnia, złożysz wniosek o urlop wychowawczy, to wypowiedzenie jest ważne, a wniosek o wychowawczy nie wstrzymuje wypowiedzenie.

Czy są jakieś wyjątki ochrony pracownika na urlopie wychowawczym?

Oczywiście.

Jak to w prawie zazwyczaj bywa, istnieją jednak przypadki, w których taka ochrona nie obowiązuje.

 

ZWOLNIENIE PRACOWNIKA NA URLOPIE WYCHOWAWCZYM A LIKWIDACJA STANOWISKA

 

Pierwszą taka sytuacją, którą przewiduje kodeks pracy jest ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy.

Wydaje się to oczywiste, że jeśli pracodawca ledwo przędzie, to nie będzie utrzymywał działalności bo pracownica jest na wychowawczym.  W takiej sytuacji pracodawca nie ma bowiem możliwości dalszego zatrudniania.

Jednak, zwróć uwagę, że art. 186 (8) § 2 kodeksu pracy mówi o ogłoszeniu upadłości, a nie o złożeniu wniosku o upadłość. Zatem sam fakt złożenia takiego wniosku nie powoduje automatycznie wypowiedzenia umowy pracownikowi będącemu na urlopie wychowawczym.

Jeśli mówimy o likwidacji, to należy przyjąć, że musi to być całkowita likwidacja pracodawcy jako całości.

Natomiast wypowiedzenia umowy nie uzasadnia likwidacja stanowiska pracy osoby przebywającej na urlopie wychowawczym lub części przedsiębiorstwa. Przykładem takiej niecałkowitej likwidacji jest likwidacja jednego z kilku sklepów firmy, czy oddziału.

Drugim wyjątkiem jest …

 

WYPOWIEDZENIE Z WINY PRACOWNIKA

 

Pracodawca może wypowiedzieć umowę pracownikowi przebywającemu na urlopie wychowawczym, muszą jednak wystąpić przyczyny uzasadniające takie rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Pracownik musi narozrabiać. I to porządnie!

Pewnie powiesz, że jak pracodawca chce to znajdzie powód. Z jednej strony się zgodzę, ale rozwiązując  z tobą umowę z winy pracownika, pracodawca musi wskazać powód, dla którego to robi.

I to nie może być rozbieżność charakterów (!)

Chwila moment… jest jeszcze jedna sytuacja, która nie wynika z kodeksu pracy.

Napisał o tym Sąd Najwyższy w wyroku z  15 lutego 2006 roku (sygn. II PZP 13/05). Zgodnie z jego treścią pracownikowi przebywającemu na urlopie wychowawczym może być wypowiedziana umowa o pracę z przyczyn przewidzianych w art. 10 ustawy z 13 marca 2005 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, gdy przyczyna niedotycząca jest wyłączna.

Wówczas pracownik będzie miał prawo do uzyskania odprawy.

Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w innej sprawie:

„…pracownica nie podlega ochronie z art. 186(8) k.p. – ponieważ wyłącza ją art. 5 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników – jeżeli firma prawidłowo zastosowała postanowienia regulamin zwolnień grupowych i zwolniła ją zgodnie z ustalonymi przez siebie zasadami redukcji”. (wyr. z 24.10.2012 r., sygn. I PK 126/12)

 

No dobra, a gdy urlop wychowawczy się kończy i chcesz wrócić do pracy.

 

CZY PRACODAWCA MUSI PRZYJĄĆ PO WYCHOWAWCZYM

 

Tak. Kodeks pracy w art.  186 (4) zobowiązuje pracodawcę do dopuszczenia pracownika po zakończeniu urlopu wychowawczego do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Jeżeli nie jest to jednak możliwe, to dopuszcza na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym.

Co ważne pracownik zachowuje prawo do takiego samego wynagrodzenia, jakie mu przysługiwało na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem.

 

ZAPAMIĘTAJ 5 NAJWAŻNIEJSZYCH KWESTII

  1. Pracodawca może wypowiedzieć umowę z pracownikiem korzystającym z urlopu wychowawczego lub z obniżonego wymiaru czasu pracy za porozumieniem stron (obydwoje chcą)
  2. W przypadku zwolnienia z powodu upadłości, likwidacji lub z przyczyn niedotyczących pracownika, trzymiesięczny okres wypowiedzenia można skrócić do nie mniej niż miesiąca
  3. Wypowiedzenie musi być na piśmie i zawierać pouczenie o możliwości odwołania się przez pracownika do sądu pracy
  4. Pracownik korzysta z ochrony na 21 dni od rozpoczęcia terminu urlopu wychowawczego.
  5. Pracownik nie korzysta z ochrony, jeśli wniosek o urlop wychowawczy pracy złożył po otrzymaniu wypowiedzenia.

 

NA KONIEC JESZCZE KILKA WYROKÓW

 

Udzielenie urlopu wychowawczego

Zobowiązanie pracodawcy do udzielenia pracownikowi urlopu wychowawczego powstaje, gdy ten wraz z wnioskiem przedstawi oświadczenie lub zaświadczenie potwierdzające jego prawo istniejące w momencie rozpoczęcia korzystania z urlopu. (wyr. SN z 24.09.2015, II PK 274/14, M.P.Pr. 2016/1/33-35)

Powody zwolnienia pracownika będącego na urlopie wychowawczym

Poza wymienionymi w art. 1868 § 1 k.p. przypadkami, nieakceptowalne jest kreowanie nowych, nieznanych ustawie okoliczności, w których pracodawca ma prawo zakończyć umowę z pracownikiem uprawnionym do urlopu wychowawczego, a występującym o obniżenie czasu pracy. W szczególności, nie jest nośne twierdzenie, że omawianą ochronę stosuje się tylko wówczas, gdy przyczyna rozwiązania umowy o pracę ma związek z ciążą i macierzyństwem. Przepis nie rozróżnia stanowisk, na których zatrudniony został pracownik. W rezultacie, dotyczy również osób wykonujących obowiązki dyrektorskie. (wyr. SN z 8.12.2016, II PK 264/15, LEX nr 2188629)

Zwolnienie pracownika z jego winy, któremu przysługiwał obniżony czas pracy

Reasumując, Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sadu Rejonowego, że zastosowanie przez pracodawcę instytucji zwolnienia dyscyplinarnego było w pełni uzasadnione. Pracownik nie był bowiem uprawniony do zdemontowania dysku twardego ze swojego służbowego komputera. Dysk ten zawierał dane wrażliwe pracodawcy, których rozpowszechnienie mogło zagrozić renomie oraz interesom spółki. (wyr. SO w Warszawie z 6.12.2016 r., XXI Pa 676/16, LEX nr 2206133)

 

Zdjęcie: Pexels.com